Historiek

Reeds in 1477 wordt melding gemaakt van een huis met naam De Lombaerd, gesitueerd op de hoek van de Onze-Lieve-Vrouwestraat en de Guido Gezellestraat. Deze naam verwijst naar de Noord-Italiaanse geldleners, de Lombarden, die vanaf de veertiende eeuw in de Vlaamse steden opdoken.Tussen 1627 en 1630 werd hier de Berg van Barmhartigheid gebouwd onder de beroemde bouwmeester en kunstschilder Wenzel Coberger (1557-1630). Het ontwerp wordt aan Coberger zelf toegeschreven. De Kortrijks architect Robrecht Persijn was eveneens bij de constructie betrokken.
De bedoeling van deze instelling was de armen en de behoeftigen te helpen. Het bouwen van Bergen van Barmhartigheid was een initiatief van Albrecht en Isabella als reactie tegen de hoge renten die door de Lombarden of particuliere pandjeshuizen gevraagd werden.
Toch stond de Berg bij de bevolking in een slecht daglicht. Men kwam er immers enkel als men in moeilijkheden verkeerde.
Na de Franse Revolutie kwam de instelling onder het Bestuur van de Burgerlijke Godshuizen.
In het begin van vorige eeuw trok men het nut van deze instelling in twijfel. Het systeem leidde tot impulsief handelen en financieel wanbeheer bij de kleine man. In Kortrijk verdween de Berg in 1922.
De stad verwierf de gebouwen in 1934 en bracht er de stadsbibliotheek onder.
In 1944 werd het gebouw grotendeels verwoest door bombardementen. In 1960 werd het beschermde monument terug opgetrokken, met respect voor de oorspronkelijke vorm. Tegelijk werd het gebouw uitgebreid met een vleugel voor opslagruimte, de zogenaamde boekentoren.
In de jaren '60 kwam, naast de bibliotheek, ook het rijksarchief naar de Guido Gezellestraat. In 1986 verhuist de bibliotheek naar de Leiestraat en komen andere stadsdiensten zich vestigen. In 2004 verhuisden die naar de Grote Markt. Het Erfgoedhuis krijgt er nu haar vaste onderkomen.
Twee van de vier draaimolens, tamboers of toeren, gebruikt voor het geven van panden en ook als toegang tot de Berg van Lening, zijn nu nog te zien in de toegangshall.

Het Archivarishuis

Het woonhuis in de Onze-Lieve-Vrouwestraat, met een 16de eeuwse bakstenen trapgevel, is mee beschermd. Het werd tegelijk met de Berg van Barmhartigheid opgericht en was oorspronkelijk de woning van de superintendant; vanaf 1938 woning van de archivaris-bibliothecaris.
In de gevel zijn metseltekens te zien. Het ijzeren neo-gotische kapelletje werd in 1877 aan de gevel geplaatst. Bepaalde interieurelement dateren uit de 18de eeuw: de trap, deuren, schouwboezems, vakkenplafonds enz.

terug naar Erfgoedhuis